Sỏi ống mật chủ và cách điều trị bằng kỹ thuật nội soi mật tụy ngược dòng

Hiện nay, việc loại sỏi ống mật chủ bằng phương pháp nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) được đánh giá là phương pháp mới và áp dụng phổ biến trong điều trị sỏi ống mật chủ do ít xâm lấn và hiệu quả cao. Để hiểu rõ hơn về phương pháp này, hãy tìm hiểu những thông tin trong bài viết sau.

Sỏi ống mật chủ và những biến chứng nguy hiểm

Sỏi ống mật chủ là hiện tượng sỏi mật xuất hiện trong ống mật chủ. Đây là dạng sỏi khá thường gặp, chiếm tỷ lệ khoảng 50 – 60% các trường hợp mắc sỏi mật.

Do ống mật chủ là ống chính dẫn mật từ gan và túi mật xuống đường tiêu hóa, vì thế, khi sỏi mật xuất hiện ở vị trí này rất dễ gây biến chứng nghiêm trọng như: tắc mật, viêm đường mật, viêm túi mật, viêm tụy cấp,... Đây đều là những biến chứng nguy hiểm và cần được điều trị kịp thời.

Sỏi thường gây ứ trệ dịch mật, thậm chí tắc mật với những triệu chứng điển hình (tam chứng Charcot) là: đau hạ sườn phải, sốt, vàng da. Ba triệu chứng này có thể xuất hiện và biến mất khi ổn định tạm thời, nhưng chúng cũng có thể tái phát trở lại nếu nguyên nhân gây tắc mật chưa được giải quyết: sỏi vẫn còn tồn tại trong ống mật chủ.

Điều trị sỏi ống mật chủ bằng phương pháp nội soi mật tụy ngược dòng có những lưu ý gì

Phương pháp nội soi mật tụy ngược dòng lần đầu tiên được áp dụng để điều trị sỏi mật còn sót sau phẫu thuật vào năm 1978 và tại Việt Nam, phương pháp này được áp dụng đầu tiên năm 1993 ở Bệnh viện Bình Dân – Tp Hồ Chí Minh. Tính đến nay, phương pháp ERCP đã được áp dụng tại nhiều bệnh viện trên cả nước và kỹ thuật này chính là lựa chọn đầu tay trong điều trị các bệnh lý sỏi đường mật.

 Sỏi ống mật chủ thường được điều trị bằng phương pháp nội soi mật tụy ngược dòng

Sỏi ống mật chủ thường được điều trị bằng phương pháp nội soi mật tụy ngược dòng

Nội soi mật tụy ngược dòng, gọi tắc là ERCP (Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography) là một kỹ thuật sử dụng ống nội soi mềm được đưa vào thực quản, dạ dày đến đoạn đầu tá tràng, tại đây có cơ vòng Oddi nối thông giữa ống mật, ống tụy và tá tràng và thông qua cơ này bác sĩ sẽ bơm thuốc cản quang vào để chụp hình đường mật.

Bằng cách nội soi này, có thể tiếp cận đến vùng sâu của ống mật chủ, hình ảnh quan sát được giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác vị trí, kích thước, số lượng sỏi mật hoặc hình ảnh giun trong đường mật, ung thư đường mật… sau đó dùng rọ quặp chặt lấy viên sỏi kéo ngược ra qua đường miệng. Phương pháp này đôi khi cũng được sử dụng để chẩn đoán, phát hiện những trường hợp dị dạng đường mật.

Với những sỏi ống mật chủ kích thước dưới 1 cm, thông thường các bác sĩ chỉ cần thời gian khoảng 15 – 20 phút là đã có thể lấy được ra. Còn với những sỏi kích thước lớn, trước tiên phải tiến hành đặt stent đường mật tạm thời để cho dịch mật lưu thông, chống ứ trệ dịch mật, giảm đau cho người bệnh và đồng thời có thời gian để làm viên sỏi mòn dần và mềm đi. Sau thời gian theo dõi khoảng vài tháng mới có thể lấy viên sỏi đó ra.

Những điều cần lưu ý trước khi thực hiện nội soi mật tụy ngược dòng

Trước khi thực hiện nội soi mật tụy ngược dòng, người bệnh cần lưu ý:

- Trước tiên, không ăn hoặc uống bất cứ thứ gì trong vòng 8 giờ trước hoặc sau nửa đêm nếu bạn được xếp lịch cho làm ERCP vào lúc sáng sớm. Người bệnh có thể chỉ được uống một ngụm nước nhỏ.

- Thông báo với bác sĩ về tất cả những loại thuốc mà bạn đang sử dụng, trong đó có aspirin, những loại thuốc có chứa aspirin, thuốc chống viêm không steroid, vitamin E hoặc các thuốc chống đông khác.

- Trao đổi với bác sĩ về những loại dị ứng hoặc bất kỳ phản ứng nào đối với thuốc mà bạn từng gặp, đặc biệt là đối với kháng sinh và những loại thuốc giảm đau.

- Tuân thủ theo tất cả những hướng dẫn của bác sĩ trong việc chuẩn bị thủ thuật.

Thông báo với bác sĩ về tất cả loại thuốc đang sử dụng trước khi tiến hành ERCP

Thông báo với bác sĩ về tất cả loại thuốc đang sử dụng trước khi tiến hành ERCP

Chăm sóc người bệnh sỏi ống mật chủ sau điều trị bằng ERCP

Về cơ bản, ERCP là một thủ thuật khá an toàn nhưng biến chứng sau thủ thuật vẫn có thể xảy ra với tỷ lệ xuất hiện biến chứng khoảng 5 – 10%. Những biến chứng thường gặp nhất sau khi thực hiện nội soi như: chảy máu đường mật, viêm đường mật, viêm tụy, tổn thương đường mật, thủng tá tràng,... Trong một số ít trường hợp có thể gặp phải biến chứng nặng, cần nhập viện điều trị dài ngày.

Tuy nhiên, người bệnh cũng không cần quá lo lắng, bởi nếu thực hiện ở những cơ sở y tế có uy tính, chất lượng, chỉ định phù hợp và kỹ năng, kinh nghiệm của bác sĩ tốt thì nguy cơ xuất hiện biến chứng sẽ giảm đáng kể.

Sau điều trị sỏi ống mật chủ bằng ERCP người bệnh có thể cần phải:

- Ở lại bệnh viện trong thời gian khoảng 1 – 2h giờ sau khi làm thủ thuật để thuốc an thần hoặc thuốc gây tê hết tác dụng. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể phải ở lại khoảng 1 ngày tại bệnh viện để theo dõi. Và khi sức khỏe ổn định, bác sĩ sẽ cho xuất viện.

- Bạn có thể bị đầy hơi hoặc buồn nôn sau khi thực hiện thủ thuật hoặc có thể thay đổi thói quen đi cầu trong một thời gian ngắn sau đó.

- Bạn có thể bị đau họng trong một thời gian ngắn khoảng 1 -2 ngày sau khi làm thủ thuật, các triệu chứng này sẽ giảm dần vì thế, không nên quá lo lắng. Đa số tường hợp có thể quay lại chế độ ăn uống thường ngày khi nuốt được như bình thường.

- Nên nghỉ ngơi tại nhà hoặc làm việc nhẹ trong thời gian nhất định sau khi thực hiện thủ thuật.

- Nếu có các hiện tượng như: đi ngoài phân đen, tức ngực kéo dài, sốt trên 38 độ C, đau bụng dữ dội, khó thở hoặc nôn ra máu thì cần nhanh chóng đến bệnh viện để điều trị.

Nội soi mật tụy ngược dòng là kỹ thuật vừa giúp chẩn đoán, vừa giúp can thiệp điều trị sỏi ống mật chủ vì nó khá an toàn và tối ưu, tránh được những cuộc phẫu thuật lớn mà vẫn đạt được hiệu quả điều trị. Hiện tại, nhiều bệnh viện lớn như Bạch Mai, 108, Việt Đức, Chợ Rẫy, BV TW Huế,… và nhiều bệnh viện tuyến tỉnh đều có thể thực hiện được kỹ thuật này.

DS Phương Linh

Tham khảo:

https://www.sages.org/publications/patient-information/patient-information-for-ercp-endoscopic-retrograde-cholangio-pancreatography-from-sages/

https://www.niddk.nih.gov/health-information/diagnostic-tests/endoscopic-retrograde-cholangiopancreatography

Các bài viết khác

Bình luận

Viết bình luận

Chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên!