Hiện tượng vàng da: tìm hiểu nguyên nhân và cách xử trí

Vàng da không phải là một bệnh, mà là một triệu chứng có thể xảy ra ở nhiều bệnh khác nhau. Đây là tình trạng nhuốm màu vàng ở da, ở niêm mạc và kết mạc mắt do Bilirubin tăng, vượt quá giới hạn bình thường trong máu. Bilirubin (sắc tố mật có màu vàng) là một trong những sản phẩm phân hủy của Hemoglobin (nhân sắc tố của hồng cầu). Khi các tế bào hồng cầu già chết đi, Hemoglobin sẽ bị phân hủy, chuyển hóa thành Bilirubin và phân tán vào máu. Bilirubin được loại bỏ ra khỏi máu nhờ gan, gan sẽ chuyển hóa và tiết Bilirubin vào dịch mật. Khi nồng độ Bilirubin trong máu tăng nhẹ, da sẽ trở nên vàng hơn so với bình thường. Nồng độ Bilirubin càng cao, da sẽ càng có xu hướng đậm màu hơn và chuyển dần sang màu nâu. 

Nguyên nhân gây vàng da?

Các bệnh lí về gan

Viêm gan cấp tính: Những trường hợp gây viêm gan cấp tính phổ biến như viêm gan siêu vi, viêm gan do rượu và nhiễm độc gan do thuốc, làm gan giảm khả năng liên hợp Bilirubin với Glucuronic và giảm khả năng tiết Bilirubin vào dịch mật, khiến nồng độ Bilirubin trong máu tăng cao, gây vàng da.

Viêm gan mạn tính: Những trường hợp gây viêm gan mạn thường gặp bao gồm viêm gan B, viêm gan C, xơ gan do rượu và viêm gan tự miễn. Viêm gan mạn tính có thể dẫn đến sẹo và xơ gan, cuối cùng có thể gây vàng da.

Nguyên nhân gây vàng daNguyên nhân gây vàng da

Xem thêm: Uất kim, Chi tử song hành điều trị sỏi mật.

Các bệnh lý đường mật

Viêm đường mật, xơ viêm đường mật, viêm túi mật… có thể làm giảm dòng chảy của mật và thấm Bilirubin vào máu, dẫn đến vàng da.

Tắc nghẽn đường mật: Nguyên nhân phổ biến nhất gây tắc nghẽn đường mật là sỏi mật và ung thư tuyến tụy. Ngoài ra còn có ung thư gan và đường mật. Khi đường mật bị tắc nghẽn làm cho dịch mật bị ứ trệ, không thể lưu thông, khiến Bilirubin thấm vào máu, gây vàng da.

Phát triển bất thường các ống dẫn mật: Có những trường hợp hiếm gặp trong đó các ống dẫn mật phát triển không bình thường và dòng chảy của mật bị gián đoạn. Ở những trường hợp này, vàng da sẽ thường xuyên xảy ra và thường xuất hiện từ khi sinh ra. U nang ống mật là một ví dụ về sự phát triển bất thường của các ống dẫn mật.

Tăng sản xuất Bilirubin

Vàng da do tăng sản xuất Bilirubin rất ít gặp. Nồng độ Bilirubin trong máu ở những trường hợp này thường chỉ là hơi cao, gây vàng da nhẹ và khó phát hiện. Một số nguyên nhân gây tăng sản xuất Bilirubin như bệnh thiếu máu tan huyết hay bệnh hồng cầu lưỡi liềm, làm phá hủy các tế bào hồng cầu và giải phóng lượng lớn Bilirubin vào máu.

Thuốc

Nhiều loại thuốc có thể gây ra vàng da và/hoặc ứ mật. Một số loại thuốc có thể gây viêm gan tương tự như viêm gan siêu vi. Một số loại thuốc khác có thể gây viêm đường mật, dẫn đến ứ mật và/hoặc vàng da, ví dụ điển hình như Estrogen. Phương pháp điều trị chủ yếu cho bệnh vàng da do thuốc là ngừng sử dụng thuốc. Hầu hết các trường hợp da sẽ trở lại bình thường trong vòng một vài tuần, một số ít trường hợp có thể mất vài tháng.

Vàng da sơ sinh

Vàng da ở trẻ sơ sinh bắt đầu trong vài ngày đầu tiên sau khi sinh. Thực tế, nồng độ Bilirubin trong máu ở hầu hết các trẻ sơ sinh trong những ngày đầu tiên sau khi sinh đều tăng và hơn một nửa số trẻ sơ sinh bị vàng da. Trong hầu hết các trường hợp đây là hiện tượng vàng da sinh lý bình thường và không gây ra vấn đề gì cho sức khỏe.

Nghi ngờ bị vàng da nên điều trị như thế nào?

Với đặc tính người Châu Á là người da vàng nên nếu vàng da nhẹ thì rất khó nhận biết. Chúng ta chỉ có thể đánh giá da có bị vàng hay không bằng cách quan sát dưới ánh sáng tự nhiên (ánh sáng mặt trời) hoặc thực nghiệm bằng cách ấn nhẹ đầu ngón trỏ vào vùng da bất kỳ mà bạn dễ quan sát, nếu thấy vùng da bị ấn lõm xuống có màu trắng thì nghĩa là bạn chưa có dấu hiệu gì mắc phải bệnh. Còn nếu có màu vàng thì bạn nên đi tới cơ sở y tế có đủ điều kiện để khám chẩn đoán nguyên nhân cụ thể của bệnh. Ví dụ: Vàng da do sỏi mật gây nên có thể dẫn tới nhiều hệ quả khôn lường cho các bệnh về túi mật, viêm đường mật, hoại tử… Điều trị hướng vào nguyên nhân cụ thể là loại bỏ sỏi.

Ngoài việc khám lâm sàng, cần phải tiến hành các loại xét nghiệm cận lâm sàng khác như: siêu âm, chụp CT, MRI, chụp đường mật ngược dòng… mới xác định được chính xác nguyên nhân gây vàng da, từ đó có phương pháp điều trị đúng và kịp thời để cả bệnh lí hiện tại cũng như triệu chứng vàng da đều thuyên giảm.

Để đề phòng hiện tượng vàng da do sỏi mật, chức năng gan suy yếu hay các bệnh liên quan đến đường mật thì bạn nên duy trì chế độ ăn uống đầy đủ chất xơ, ăn nhiều rau quả, uống nhiều nước và đặc biệt nên vận động thể dục ít nhất 20 phút mỗi ngày. Dấu hiệu vàng da có thể cho thấy nguy cơ tiềm ẩn nhiều bệnh lí khác nhau trên hệ thống gan mật, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình sức khỏe, vì vậy cần phải được lưu tâm, phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

DS. Thu Thảo
Trích nguồn: http://www.medicinenet.com

 

Chia sẻ bệnh nhân trị sỏi mật

Các bài viết khác

Bình luận

Viết bình luận

avatar

Lò văn hoà (09/07/2017 - 10:40)

Xin chào bác sỹ em tên hoà năm nay 21 tuổi, từ nhỏ rất khỏe mạnh nhưng khi lên 7 tuổi thì e có dấu hiệu vàng da và dc người nhà mang đi khám thì bsy bảo e bị lá lách to ,nên phẫu thuật cắt lá lách từ đó đến nay thì người e gầy và da càng vàng thêm liệu có cách gì để chữa vàng da Ko ak mong đc bác sỹ tư vấn e cảm ơn

avatar

Dược sỹ tư vấn :

Chào bạn,
Với các triệu chứng vàng da mà bạn đang gặp phải có thể là bạn đang mắc bệnh di truyền nào đó về máu hoặc bệnh gan, điều này khiến cho lượng bilỉrubin tăng cao trong máu gây vàng da. Thời điểm hiện tại, có lẽ bạn nên sớm đến bệnh viện thăm khám, làm xét nghiệm đánh giá chức năng gan. Dựa vào đó, các bác sỹ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp nhất với bạn.
Thân mến!